Seyahatin en kuzey noktası olan, kadim Harezm toprakları üzerinde kurulmuş ve Özbekistan topraklarının üçte birini oluşturan Karakalpakistan cumhuriyetinin siyasi, iktisadi ve kültürel merkezi Nukus’a hareket. Özbekistan ve Türkmenistan sınırları içinde kalan, Ceyhun (Amu Derya) Nehri’nin döküldüğü Aral Gölü’nün güneyinde, Kızılkum ve Karakum çöllerinin arasında uzanan Harezm Bölgesi’nde yolculuk. İpek Yolu’nun kalbi Özbekistan’a bağlı özerk bir bölge olan Karakalpakistan’ın başkenti Nukus’a varış. Özbekistan’ın sanat hazinesi Karakalpak,stan Ulusal Müzesi ziyaret için hareket. Bir kazı ekibiyle Karakalpakistan’a gelen İgor Savitsky adında Ukraynalı bir arkeolog, ressam ve koleksiyoncu, 1957’de Nukus’a yerleşir. Özbek ve Karakalpak sanatçılarının yanı sıra Sovyet yönetiminin sürgüne gönderdiği avangard sanatçılarının resimlerini ve diğer eserlerini toplar. Sovyet Döneminde yasaklana Özbeistan’a bağlı Özerk Cumhuriyet Karakalpakistan’ın sanat koleksiyonu Nukus’taki müzede korunuıyor. Günümüzde, Savitsky’nin adını taşıyan Karakalpakistan Devlet Arkeoloji, Etnografya ve Sanat Müzesi. St.Petersburg’dan sonra en büyük Rus Avangard koleksyonunu barındırmakta. Buson derece farklı ve etkileyici müze ziyaretinden sonra, Gyaur-Kala kalesinin kalıntılarının yanında bulunan Krakalpakistan’ın eneski hac yerlerinden biri olan Mizdakhan nekropolü gezisi. Birçok tarihçi Harezm’i, Hıristiyanlık ve İslam’dan çok daha önce ortaya çıkan Zerdüştlüğün anavatanı olarak kabul etmektedeler. Antik nekropolde, Zerdüşt ve İslam gelenekleri iç içe geçmiştir. Mizdahkan antik kenti üç büyük istilayla karşı karşıya kaldı. VIII. yüzyılda Araplar, bölgedeki mevcut din olan Zerdüştlüğü yok etmek ve İslam’ı kurmak amacıyla bölgeyi işgal edip kaleyi ele geçirdiler. Mizdahkan’ın ikinci büyük yağmalanması, Cengiz Han’ın şehri 1221’de işgal etmesi oldu. Üçüncü ve son saldırı 1388’de Timur tarafından gerçekleştirildi ve mezar yerleri dışında her şeyi yok wtti. Mizdahkan, yaşayanlar için bir şehir olmaktan çıktı ama ölüleri için bugüne dek bir şehir olarak büyümeye devam etti. Efsaneye göre Adem’in mezarı Mizdakhan’da yer almakta olup bu nekropolün kutsal bir yere dönüştürülmesine katkıda bulunmuştur. Bilim adamları, Adem’in Mizdakhan’daki mezarının, Zerdüştlük’te Bilgelik ve Güneş Tanrısı Ahura-Mazda tarafından yaratılan ilk insan olan Gayomard’ın bir mezar yeri olduğunu varsayıyorlar. Karakalpak şair Berdakh’ın heykeli, belediye binası ve tiyatro göreceğimiz yerler arasında. Etnik olarak Karakalpaklar VI. yüzyılda Oğuz, Kıpçak ve Peçenek gibi Türk boylarının karışması sonucu ortaya çıkmış bir topluluktur. Karakalpak Türkleri’nin %92’si Karakalpak Cumhuriyeti’nde yaşamaktadır.

Binlerce yıllık geleneklerini hala koruyan insanların yaşadığı çölün kapısı Hiva şehri İpek Yolu üzerindeki en önemli duraklardan birisidir. Buradaki aileler eski geleneklerini yüzyıllardır sürdürüyor. Geçmişteki Zerdüştlük dininin çok önemli bir filozofisi olan ekmek yapımı bile hala eski yöntemlerle yapılıyor. Zerdüştlüğün etkilerini Hiva’daki binaların üzerinde görebilirsiniz. Cami ve medreselerde bile farklı dinlere ait motiflere rastlayabilirsiniz. Söz konusu izler, İpek Yolu üzerindeki en önemli duraklardan birisi olan Hiva’daki tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınan büyüleyici güzellikteki İç han Kalesi’nin yürüyerek keşfi. Hiva’nın kalbi olan tarihi İç han Kalesi, çok iyi korunmuş ve yaklaşık 2.200 metre uzunluğundaki güçlü kerpiç surlarla çevrilidir. Günümüzde toprak rengi ve kızılın hakim olduğu bu kale, yeşil ve mavi çinilerle kaplı medreseler, camiler ve türbelerin parladığı, zamanın durduğu Orta Asya’nın en büyük hava müzesidir. İç  kalenin burçları ve dört ana kapısı bulunmakta: güney’de Taş Kapı, Batı’da Ata Kapı, Kuzey’de Bahçe Kapı ve XIX. Yüzyıla kadar İpek Yolu’da en büyük köle ticaretinin yapıldığı ve tam bir curcunanın hakim olduğu Doğu’daki Pehlivan Kapı. Eski Kale anlamına gelen Kunya Ark kompleksi, Seyid Alaaddin Türbesi, Muhammed Emin Medresesi, Cuma Camii, Abdullah Han Medresesi ve Kapalı Çarşısı, Hiva’nın efsanevi kahramanı Pehlivan Mahmud Türbesi, inşaatı bitirilmeyen 26 metre yükseklikteki görkemli Kalta Minor Minaresi, Hoca İslam Camii ve Hiva’nın simgesi 45 metrelik Minaresi, Şirgazi Han Medresesi, Hiva Hanlarının yazlık sarayı Taş Avlu, köle pazarının kurulduğu kalenin doğu kapısı Palvan-Darvaza gezilecek yerler arasında.  

Karakum çölünden geçerek Harezm Bölgesi’ndeki masalsı vaha şehir Hiva’ya doğru yolculuk.Buhara şehrinden 450 km uzaklıkta bulunan Hiva coğrafi konumundan ve kültürel değerlerinden dolayı ülkenin diğer şehirlerine göre kendine has mimariye ve oldukça farklı bir havaya sahip. Hiva, önemli bir su kaynağına sahip olduğu için İpekyolu’nda vazgeçilmez bir etap oluşturmuş. Ahamenid İmparatorluğu’nun bir parçası olan Harezm’de İslam dini şehir, M.S. VII yüzyılda Arapların eline geçince yayılmaya başlar. XI.-XIII. Yüzyıllar arasında Grazneliler ve Selçuklular zamanında çeşitli Türk boylarının Harezm’e gelip yerleşmeleri bölgenin Türkleşmesini sağlar. 1097 YILINDA Kutbeddin Muhammed’in, Sultan Sencer tarafından “Harezmşah” olarak Harezm valiliği görevine atanmasıyla, bölgede Harezmşahlar sülalesinin başladığı kabul edilir. XVI.yüzyılda Hiva Hanlığı’nın oluşmasıyla da bölgedeki hakimiyet el değişir. Harezmşahlar ve Hiva Hanlığı en sonunda 1873’te yenilerek Rusya’nın egemenliği altına girer. Bolşevik Devrimi’nden sonra diğer hanlıklarla birlikte Hiva Hanlığı da kaldırılarak yerine Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti kurulur ve Hiva şehride bu Cumhuriyetin merkezi yapılır. 1924’te Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlanmasıyla politik önemini kaybeder. Hiva’ya varışı takiben tarihi şehir merkezindeki otelimize yerleşme. Ardından “gökyüzü altındaki açık hava müzesi” olarak nitelendirilen, ziyaretçilere görsel bir şölen sunan, labirenti andıran yapısıyla çok sıra dışı bir yer olan tarihi şehrin ilk izlenimleri için bir gezinti.